اینسترومت یا ساز از کلمۀ Musical Instrument گرفته شده است. در بخش های پیشرفته به ساز شناسی خواهیم پرداخت، اما برای شروع لازم است، خانوادۀ آلات موسیقی و سازهای مختلف را بشناسیم.

انواع آلات موسیقی:
به چند گروه زیر تقسیم می شوند: سازهای زهی، سازهای کوبه ای، سازهای بادی (بادی چوبی و بادی برنجی) و سازهای کلاویه ای.



از سازهای کلاویه ای (شستی دار) آغاز می کنیم، به دو دلیل: اول این که موزیسین های الکترونیک (که مخاطبین زیادی در وبسایت بیانت دارند) معمولاً از این نوع ساز (کیبورد یا میدی کیبورد، همان MIDI کنترلر) استفاده می کنند. دلیل دوم این که، پیانو، که یکی از مهمترین سازها است، در این خانواده قرار دارد. اگر از رهبران ارکستر بپرسید که برای رهبری، چه سازهایی را باید بنوازید، به شما می گویند: یا پیانو، یا ویولن. پس، بعد از پیانو که در خانوادۀ سازهای کلاویه ای قرار دارد، به سازهای زهی (آرشه ای) می پردازیم، که ویولن (و انواع ویولن ها) در این خانواده قرار می گیرند.

1- سازهای کلاویه ای:
سازهایی که دارای صفحه کلید (کیبورد) یا همان کلاویه هستند و هر کدام به نوعی صدا تولید می کنند، در این خانواده قرار می گیرند. با کوبیدن روی کلاویه ها (همان کلیدهای سفید و سیاه) صدا، تولید می شود و نت ها نواخته می شوند.
همان طور که اشاره شد، از مهمترین سازهای این خانواده، پیانو است. ارگ الکترونیکی هم در این خانواده قرار می گیرند.
در زبان آلمانی، به ساز پیانو، کلاویه (Klavier) می گویند. پس شاید، کلمۀ "کلاویه" از آنجا می آید.



2- سازهای زهی:
سارهای زهی (زه، به معنای سیم) یا سازهای آرشه ای (آرشه، چوبی است که با آن، روی ویولن می کشند) یکی از مهمترین سازهای ارکستر است. اگر یک ارکستر سمفونیک را ببینید، انواع ویولن ها، که از خانوادۀ سازهای زهی هستند، در آن مشاهده می شود.
آرشه، ابزار مهمی است که یک طرف آن چوبی، و طرف دیگر آن، از موهای اسب، تشکیل شده است و با کشیدن موها روی سیم های ویولن، صدا تولید می شود. ویولا، ویولن سل (چلو) از این خانواده هستند.
نوع دیگری از سازهای زهی (سیمی) با دست نواخته می شوند: مثل گیتار نایلونی، سه تار، کنترباس (ویولن بزرگی که صدای بمی دارد). بعضی دیگر از این سازها، با زخمه (پیک) نواخته می شوند: مثل تار، یا گیتار الکتریک.



3- سازهای کوبه ای:
از اسم این خانواده، مشخص است که این سازها بوسیلۀ کوبیدن روی ساز، تولید صدا می کنند. نت دارند، ولی با سازهای خانواده های دیگر، متفاوت است.
طبل ها (درامزتمبک، تیمپانی در ارکستر سمفونیک، از این خانواده هستند.




اگر هنوز به ساز درامز، جاز می گویید، کاملاً اشتباه است. به این دلیل که جاز (یا همان جز) یک سبک موسیقی است، نه ساز.



4- سازهای بادی:
این خانواده، به دو دسته تقسیم می شوند: بادی-چوبی و بادی-برنجی.

4-1- بادی-چوبی:
این خانواده، همان طور که از نامش پیدا است، سازهای بادی ای هستند که از چوب ساخته شده، یا چوب به نوعی در آنها بکار رفته است. مثل ساز فلوت ریکوردر که فلوتی است که از چوب ساخته شده. البته همۀ فلوت ها (چه چوبی و چه فلزی) در این خانواده قرار می گیرند. بنابراین اگر دیدید که فلوت فلزی در خانوادۀ سازهای بادی-چوبی قرار دارد، تعجب نکنید.


4-2- بادی-برنجی:
این خانواده هم از نامش پیداست که سازهای بادی ای هستند که با فلز برنج (امروزه طلایی رنگ) ساخته شده اند. به این خانواده Brass هم می گویند. سازهای طلایی رنگ مثل ترومپت، ترومبون، توبا و اکثر سازهای بادی که در ارکسترهای مارش (نظامی) می بینید از این دسته هستند.



در انتها باید به یک استثناء اشاره کنیم (سوال کنکور هنر هم بوده) که ساز ساکسیفون، متعلق به کدام خانواده است؟
به دلیل طلایی رنگ بودن آن و شباهت به خانوادۀ سازهای بادی-برنجی، خیلی از موزیسین ها، به اشتباه، آن را از این خانواده می دانند. اما این ساز، به دلیل این که، برای تولید صدا، از ارتعاش چوب (بامبو) استفاده شده است، به خانوادۀ سازهای بادی-چوبی، تعلق دارد.